Journalist Shyam Mohan documenting groundwater depletion in
Wanaparthy district, Telangana.
డేటా సెంటర్ల దిశగా తెలంగాణ పరుగులు — అభివృద్ధి ఎంత? ప్రమాదం ఎంత?
ఒకప్పుడు బొగ్గు గనులు, పెద్ద పరిశ్రమలు, రహదారులు అభివృద్ధికి చిహ్నాలుగా కనిపించేవి. ఇప్పుడు కాలం మారింది. ప్రపంచం మొత్తం “సమాచారం” చుట్టూ తిరుగుతోంది. మనం మొబైల్లో చూసే వీడియోలు, బ్యాంకు లావాదేవీలు, ప్రభుత్వ సేవలు, కృత్రిమ మేధ, వైద్య సమాచారం ఇవన్నీ ఎక్కడో భారీ కంప్యూటర్ భవనాల్లో నిల్వ ఉంటాయి. వాటినే “డేటా సెంటర్లు” అంటున్నారు.
ఇప్పుడు తెలంగాణ ప్రభుత్వం రాష్ట్రాన్ని అలాంటి భారీ సమాచార కేంద్రాల గమ్యస్థానంగా మార్చాలని ప్రయత్నిస్తోంది. ముఖ్యంగా “ఫ్యూచర్ సిటీ” పేరుతో కొత్త ప్రణాళికలు ప్రకటించడం దేశవ్యాప్తంగా చర్చకు దారి తీసింది. పైకి చూస్తే ఇది గొప్ప అవకాశంలా కనిపిస్తోంది. పెట్టుబడులు వస్తాయి, ఉద్యోగాలు పెరుగుతాయి, రాష్ట్రానికి ఆదాయం వస్తుంది. కానీ మరోవైపు నీరు, విద్యుత్, పర్యావరణంపై తీవ్రమైన ప్రశ్నలు కూడా లేవుతున్నాయి.అభివృద్ధి పేరుతో భవిష్యత్తులో కొత్త సమస్యలకు తలుపులు తెరవబోతున్నామా? లేక నిజంగానే సుస్థిరమైన సాంకేతిక అభివృద్ధి దిశగా వెళ్తున్నామా? అనే ప్రశ్న ఇప్పుడు అత్యంత కీలకంగా మారింది.హైదరాబాద్ ఇప్పటికే దేశంలో ప్రముఖ సమాచార కేంద్రంగా ఎదిగింది. అంతర్జాతీయ సంస్థలు ఇక్కడ భారీ కంప్యూటర్ నిల్వ కేంద్రాలు ఏర్పాటు చేస్తున్నాయి. దీనికి ప్రధాన కారణం స్థిరమైన విద్యుత్ సరఫరా, సాంకేతిక నైపుణ్యం కలిగిన యువత, ఇతర మహానగరాలతో పోలిస్తే తక్కువ భూమి ధరలు. ప్రభుత్వ వేగవంతమైన అనుమతులు కూడా విదేశీ సంస్థలను ఆకర్షిస్తున్నాయి.
హైదరాబాద్ పరిసర ప్రాంతాలు, ముఖ్యంగా చందన్వెల్లి–మహేశ్వరం belt, దేశంలో వేగంగా ఎదుగుతున్న డేటా సెంటర్ హబ్గా మారుతున్నాయి. AWS, Microsoft, CtrlS వంటి సంస్థలు భారీ పెట్టుబడులతో డేటా సెంటర్ల నిర్మాణం లేదా విస్తరణ చేపడుతున్నాయి. అయితే సోషల్ మీడియాలో ప్రచారమవుతున్న కొన్ని సంఖ్యలు, భూవిస్తీర్ణ వివరాలకు అధికారిక ధృవీకరణ అవసరం.
ప్రపంచవ్యాప్తంగా కృత్రిమ మేధ వినియోగం పెరుగుతోంది. ప్రతి రోజు కోట్లాది ఫొటోలు, వీడియోలు, లావాదేవీలు, ప్రభుత్వ పత్రాలు డిజిటల్ రూపంలో నిల్వ అవుతున్నాయి. అందుకే పెద్ద దేశాలు ఇప్పుడు సమాచార నిల్వ కేంద్రాల కోసం కొత్త ప్రదేశాలను వెతుకుతున్నాయి. తెలంగాణ ఆ అవకాశాన్ని అందిపుచ్చుకోవాలని చూస్తోంది.అయితే ఈ అభివృద్ధి వెనుక కనిపించని మరో పెద్ద నిజం ఉంది. ఈ భారీ కేంద్రాలు వేలాది కంప్యూటర్లతో నిండి ఉంటాయి. అవి నిరంతరం పనిచేయడం వల్ల తీవ్రమైన వేడి ఉత్పత్తి అవుతుంది. ఆ వేడిని తగ్గించడానికి పెద్ద మొత్తంలో విద్యుత్, నీరు అవసరం అవుతుంది. ఒక పెద్ద సమాచార కేంద్రం చిన్న పట్టణం వినియోగించేంత విద్యుత్ను ఉపయోగించగలదని నిపుణులు చెబుతున్నారు.నీటి వినియోగం మరింత ఆందోళన కలిగించే అంశం. చల్లబరచే వ్యవస్థల కోసం రోజుకు లక్షల లీటర్ల నీరు అవసరమయ్యే పరిస్థితులు ఉంటాయి. నీటి కొరత ఉన్న ప్రాంతాల్లో ఇవి భూగర్భ జలాలపై తీవ్రమైన ఒత్తిడిని పెంచే ప్రమాదం ఉంది. గ్రామాల్లో బోర్లు ఎండిపోవడం, వ్యవసాయానికి నీటి కొరత ఏర్పడటం వంటి సమస్యలు తలెత్తే అవకాశాలను పూర్తిగా కొట్టిపారేయలేం.
ప్రపంచంలోని కొన్ని దేశాలు ఇప్పటికే ఈ సమస్యను గమనించాయి. విద్యుత్ వినియోగం, నీటి కొరత, గాలి కాలుష్యం పెరుగుతుండటంతో కొన్ని ప్రాంతాల్లో కొత్త డేటా సెంటర్లపై పరిమితులు విధించడం ప్రారంభమైంది. ముఖ్యంగా స్థానిక ప్రజలకు పెద్దగా ఉపాధి రాకపోయినా, సహజ వనరులపై ఒత్తిడి పెరుగుతోందనే విమర్శలు వచ్చాయి. అందుకే ఇప్పుడు ప్రపంచం “పచ్చ సమాచార కేంద్రాలు” అనే దిశగా ఆలోచిస్తోంది.
అంటే సూర్యశక్తి, గాలిశక్తి వంటి పునరుత్పాదక విద్యుత్ వినియోగం, మళ్లీ శుద్ధి చేసిన నీటి వాడకం, తక్కువ వేడి ఉత్పత్తి చేసే సాంకేతిక పద్ధతులు ఉపయోగించడం.తెలంగాణ కూడా ఇదే మార్గాన్ని ఎంచుకోవాలి. లేదంటే “డిజిటల్ అభివృద్ధి” పేరుతో రేపటి నీటి సంక్షోభానికి కారణం కావచ్చు.ప్రభుత్వం కొన్ని కఠినమైన నిబంధనలు తప్పనిసరిగా అమలు చేయాలి. భూగర్భజలాలను అధికంగా వినియోగించకుండా నియంత్రణలు ఉండాలి. శుద్ధి చేసిన మురుగు నీటినే ఉపయోగించే విధానాన్ని తప్పనిసరి చేయాలి.
సౌర/విండ్ విద్యుత్ వినియోగాన్ని నిర్బంధంగా అమలు చేయాలి. ప్రతి కేంద్రం నీటి వినియోగం, విద్యుత్ వినియోగం, గాలి కాలుష్యం వివరాలను ప్రజలకు వెల్లడించాలి. పాత కంప్యూటర్ పరికరాల వ్యర్థాల నిర్వహణకు ప్రత్యేక విధానం ఉండాలి.అత్యంత ముఖ్యంగా, ఇలాంటి ప్రాజెక్టుల ముందు పరిసర గ్రామాలపై ప్రభావాన్ని అధ్యయనం చేసే పర్యావరణ పరిశీలన నిజాయితీగా జరగాలి. కేవలం పెట్టుబడుల సంఖ్య చెప్పడం కాదు, ప్రజల భవిష్యత్తు కూడా ప్రభుత్వ బాధ్యత అన్న విషయాన్ని గుర్తుంచుకోవాలి.
డేటా సెంటర్ల విస్తరణ తెలంగాణకు ఒకవైపు భారీ పెట్టుబడులు, డిజిటల్ మౌలిక వసతులు తీసుకొస్తుండగా, మరోవైపు విద్యుత్ నీటి వినియోగంపై ఆందోళనలు కూడా పెంచుతోంది. డేటా సెంటర్లు ఏర్పడితే నిర్మాణ రంగం, ఎలక్ట్రికల్, భద్రత, నిర్వహణ, ఫైబర్ నెట్వర్క్ సేవల్లో ప్రత్యక్షపరోక్ష ఉద్యోగాలు వస్తాయి. క్లౌడ్ సేవలు, AI, ఐటీ కంపెనీలు రాష్ట్రంలో మరింత పెట్టుబడులు పెట్టే అవకాశమూ ఉంటుంది. అయితే ఇవి భారీగా విద్యుత్ను వినియోగిస్తాయి. ఒక పెద్ద డేటా సెంటర్ చిన్న పట్టణం వినియోగించేంత విద్యుత్ అవసరం పడొచ్చు. సర్వర్లు వేడెక్కకుండా కూలింగ్ కోసం నీటి వినియోగం కూడా గణనీయంగానే ఉంటుంది. అందువల్ల భవిష్యత్తులో విద్యుత్ ఉత్పత్తి, నీటి వనరులు, పర్యావరణ ప్రభావం వంటి అంశాలు కీలక చర్చగా మారే అవకాశం ఉంది.
మరో ముఖ్యమైన ప్రశ్న స్థానిక యువతకు నిజంగా ఎంతమేర ఉద్యోగాలు వస్తాయి? అధిక సాంకేతిక నైపుణ్యాలు అవసరమయ్యే ఉద్యోగాలు ఎక్కువగా ఉండటంతో, స్థానికంగా స్కిల్ ట్రైనింగ్ పెంచకపోతే పెద్ద ప్రయోజనం బయటివారికే పరిమితమయ్యే ప్రమాదం ఉందని నిపుణులు చెబుతున్నారు.
సాంకేతిక అభివృద్ధిని ఎవరూ వ్యతిరేకించలేరు. భవిష్యత్తు ప్రపంచంలో సమాచార నిల్వ కేంద్రాలు కూడా అవసరమే. కానీ ప్రకృతిని నాశనం చేసి వచ్చే అభివృద్ధి చివరికి సమాజానికే భారమవుతుంది.తెలంగాణ ముందు ఇప్పుడు అసలు పరీక్ష ఇదే
“ఎక్కువ డేటా సెంటర్లు నిర్మించడమా?” లేక “ప్రజల నీరు, నేల, గాలిని కాపాడుకుంటూ సుస్థిర అభివృద్ధికి ఆదర్శంగా నిలవడమా?”
ఈ ప్రశ్నకు ప్రభుత్వం తీసుకునే నిర్ణయాలే రేపటి తెలంగాణ రూపాన్ని నిర్ణయించబోతున్నాయి..
.......శ్యాంమోహన్
